Doktor Önerileri

Anal Fistül Nedir? Nasil Tedavi Edilir?

Anal fistül genellikle anal fissürle yani makat çatlağı ile karıştırılmaktadır. Ancak iki hastalık birbirinden oldukça farklıdır. Bu yazımızda anal fistül hastalığının ne olduğundan, neden oluştuğundan, belirtilerinden ve nasıl tedavi edileceğinden ayrıntılı olarak bahsedilecektir.

Anal Fistül Nedir?

Anal fistül bağırsak ve makat derisi arasında iki ucu açık bir kanal oluşmasıdır. Oluşan kanalın bağırsak bölümündeki ucuna birincil ağız, makat derisi bölümündeki ağzına ise ikincil ağız denilmektedir. Makat fistülü, perianal fistül gibi isimlerle anılmaktadır.

Aşağıdaki görsel incelenerek hastalığın yapısı daha net anlaşılabilir. Ayrıca fistül ve fissür arasındaki fark da görülebilir. Fissür makat derisinde oluşan yara ve yırtıklardır. Fistül ise bağırsak ve cilt arasında oluşan iki ucu açık bir kanaldır.

Neden Olur?

Fistüller yalnızca makatta değil vücudun başka yerlerinde de meydana gelebilir. Vücutta normalde bulunmayan ama çeşitli sebeplere bağlı olarak ortaya çıkan kanallara fistül ismi verilmektedir. Makat bölgesinde olan özel olarak perianal fistül olarak adlandırılmaktadır.

Örneğn doğum esnasında vajina ve rektum arasında da fistül oluşabilir. Rahim alma operasyonlarından sonra da mesane ve vajina arasında fistül oluşabilir.

Makat bölgesinde oluşan fistüllerin nedeni genellikle bölgede oluşan apselerdir. Ek olarak bağırsak hastalıkları da sorunun oluşmasına uygun zemin hazırlayabilir.

Perianal Apseler

Anal bölgede oluşan fistüllerin büyük çoğunluğunun sebebi makat bölgesinde oluşan ve tedavi edilmeden kendi kendine patlayan apselerdir. Hatta bazı kaynaklarda apseler fistülün akut dönemi olarak kabul edilmiştir. Akut dönemden sonra kronikleşen dönem ise fistüllerin oluştuğu dönem olarak kabul edilmiştir.

Fistüller ve apselerin bağlantısının araştırıldığı bir çalışmada apse oluşumu gözlenen hastaların %40ında fistül oluşumları gözlendiği tespit edilmiştir. Amerika’da her yıl 20.000 25.000 fistül hastasının hastanelere başvurduğu da elde edilen bilgiler arasındadır. (1)

(1) Abcarian, H. (2011). Anorectal infection: abscess–fistula. Clinics in colon and rectal surgery24(01), 014-021. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3140329/

Kronik ve İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları

Kronik ve inflamatuvar bağırsak hastalıklarının da fistül oluşmasında etkisi bulunmaktadır. İnflamatuvar bağırsak hastalıklarından Crohn hastalığı fistüllerle en sık ilişkilendirilen bağırsak hastalığıdır.

Crohn hastalığın sindirim sisteminin son kısmında ve kalın bağırsakta meydana gelmektedir. Crohn hastalığı bağırsakta kalınlaşma ve ülsere neden olmaktadır. Crohn hastalarında fistül gelişme riski %20-40 arasında değişmektedir.

Sık sık tekrarlayan fistüller ve apseler crohn hastalığının habercisi olabilir. Bu nedenle sık sık tekrar eden vakıalarda mutlaka kolonoskopik inceleme yapılarak Crohn hastalığı olup olmadığı tespit edilmelidir.

Türleri Nelerdir?

Perianal fistül türleri oluşan kanalın makat kasları ile alakalı ilişkisine göre basit (yüzeysel) ve karmaşık olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Basit türde olanlar makat kasları ile temas etmemesi sayesinde daha kolay ve risksiz bir şekilde tedavi edilebilmektedir.

Yukarıdaki görselde de görüleceği üzere yüzeysel fistüller makat kasları ile temas etmemektedir. Karmaşık fistüller ( intersfinkter, suprasfinkter, transfinkterik, ekstratransterik) ile makat kasları ile temas etmektedir. Makat kasları ile temas tedavi açısından oldukça önemlidir.

Kaslarla ilişkisi bulunan vakıalarda tedavi esnasında kasların zarar görmesi kalıcı gaz ve dışkı kaçırma sorununa neden olabilmektedir. Bu nedenle hastalığın türü tedavi açısından önemlidir.

Fistül Belirti ve Şikayetleri Nelerdir?

  • Apse Hikayesi
  • Akıntı
  • Kötü Koku
  • Makat çevresinde ciltte tahriş
  • Nemlilik ve ıslaklık
  • Kaşıntı

Fistül tek başına ağrıya neden olmaz. Ancak hastalık öncesi oluşan apseler ağrı şikayetine neden olabilir. Tedai edilmeyen apseler bir süre sonra kendi kendine patlar. Patlama ağrının kesilmesini sağlar. Ama kendi kendine patlayan apseler çok büyük oranla fistül oluşmasına neden olmaktadır.

Apsenin patlaması ile birlikte akıntı ve kötü koku şikayeti görülür. Sürekli olarak akıntı görülmesi ciltte tahriş ve kaşıntı şikayetlerine de neden olmaktadır.

Fistül hasta açısından yaşam kalitesini düşüren ve zorlu bir hastalıktır. Sürekli olarak kötü kokulu bir akıntı hastanın yaşamını oldukça olumsuz etkilemektedir.

Fistül Muayenesi Nasıl Yapılır?

Teşhis için çoğunlukla doktor muayenesi yeterli olmaktadır. Ancak fistül yolunun net olarak anlaşılamadığı durumlarda ek tetkiklere ihtiyaç duyulur. Gerekli durumlarda istenen ek tetkikler şunlardır;

  • Endoanal (makat içinden yapılan) Ultrasonografi
  • Pelvik Manyetik Rezonans (MR) incelemesi

Tedavi Nasıl Yapılır?

Tedavi seçenekleri hastalığın türüne göre belirlenmektedir. Basit(yüzeysel) vakıalarda Fistulotomi, Fistulektomi teknikleri, karmaşık vakıalarda ise Flap, Seton ve Lazer teknikleri uygulanmaktadır.

Fistulotomi

Fistulotomi tedavisinde oluşan iki ucu açık boru şeklindeki yapı üst kısmından kesilerek kanal haline getirilir. Sonrasında kanalın içerisi uygun aletler yardımı ile temizlenir. Kanal süreç içerisinde alttan kendi kendine dolmaktadır. Bu sayede tedavi tamamlanmaktadır. İşlem lokal anestezi ile uygulanabilir.

Basit fistüllerde başarı oranı yüksek bir şekilde tedavi uygulanmaktadır. Karmaşık vakıalarda yetersiz kalmaktadır.

Fistülektomi

Bu operasyonda boru şeklinde oluşan yapı kesilmek yerine bir bütün olarak vücuttan çıkarılır. Fistulotomiden daha geniş çaplı bir uygulamadır. Ancak buna rağmen klinik ortamında lokal anestezi ile uygulanabilir. Başarı oranı yüksek bir tedavi şeklidir.

Flap Ameliyatı

Karmaşık fistüllerde uygulanır. Uygulaması kolay ancak başarı şansı düşük bir tekniktir. Bu teknikte kanalın bağırsak tarafındaki iç ağzı bağırsaktan sağlam doku alarak kapatılır. Bu sadece akıntı engellenmiş olur. Ancak tam bir tedavi sağlamadığı için başarı oranı düşüktür. Tercih edilmesi tavsiye edilmez.

Seton Ameliyatı

Karmaşık fistüllerde uygulanan bir diğer tedavi seçeneği de seton uygulamasıdır. Uzun süren ve sabır gerektiren bir tedavidir. Oluşan borunun içerisinden bir ip geçirilir. İp yeterli gerginlikte bağlanır. Bu sayede yavaş yavaş keserek kanalın kapanmasını sağlaması amaçlanır. Aşağıdaki görsel incelenirse ne kastedildiği daha net anlaşılabilir.

İp görselde ki gibi bağlanır. Ve zamanla kaslara zarar vermeden yavaş yavaş kanalı keserek kapanma sağlar. Yavaş bir süreç olması sayesinde bir yandan da dokular kendi kendine iyileşir.

Ancak uzun ve meşakkatli bir süreçtir. Başarı oranları uygulayan cerrahın tecrübe ve başarısına göre %60-90 civarında değişmektedir.

Lazer Tedavisi

Makat bölgesinde kesi yapılması kasların zarar görmesi açısından risklidir. Bu nedenle lazer tedavisi kasların korunması açısından tavsiye edilen bir yöntemdir.

Lazer tedavisinde öncelikle fistül borusunun iç deliği kapatılır. Ardından boru lazer ile kapatılır. Pratik, risksiz ve başarı şansı yüksek bir uygulamadır.

Seton uygulaması gibi uzun bir süreç değil tek seansta yapılır. Hasta konforu oldukça yüksek olan bir tedavi uygulamasıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Tedavi Önerileri © 2017

Biz Sizi Arayalım